خط مشی های فراگیر استاد مربوطه:آقای دکتر یعقوبی ارائه دهنده: عظیمه درگیرایی
ارائه دهنده: عظیمه درگرایی درس مربوطه: تصمیم گیری وفرایند های خط مشی گذاری
• خط مشیهای فراگیر
• حاوی پیش فرضها،معیارها،الگو ورهنمودهایی است که خط مشیهای عمومی باید از آنها تبعیت کنند.این خط مشیها در واقع نوعی ابر خط مشیهای جزئی وقابل تمایزند.خط مشیهای فراگیر،آیینه تمام تمام نمایی از ایدئولوژیها،ارزشها،شرایط اقتصادی،سیاسی،اجتماعی و فرهنگی در یک جامعه خاص می باشند.ویژگیهای اصلی این خط مشیها عبارت اند از:
1.دارا بودن هدفهای کلی و فراگیر:هدفهای کلی و بخش اصلی خط مشیهای فراگیر را تشکیل می دهند و تصمیم گیرندگان در انتخاب خط مشیهای عمومی،از انها بهره فراوان می برند،بعنوان مثال اهدافی چون استقلال وآزادی،حفظ تمامیت ارضی کشور،توسعه اقتصادی و... در خط مشی فراگیر،اجرای اصلی و عمده را تشکیل می دهند. فراگیر
• 2-تعیین حدومرز خط مشیهای عمومی:خط مشیهای فراگیرباید تعیین کننده حد ومرز خط مشیهای عمومی باشند.بعبارت دیگر،باید حیطه خط مشیهای عمومی،در خط مشیهای فراگیر معین شود.خط مشیهای فراگیر مشخص می سازد که هر خط مشی عمومی،به چه سازمانها و مراجعی مرتبط می شود،تاکجا نفوذ می کند و تا چه حدی قدرت عمل دارد.
• 3-تعیین اولویت زمانی خط مشی گذاری عمومی:خط مشیهای فراگیر،تعیین کننده اهداف زمانی خط مشیهای عمومی می باشند،این بعد خط مشیهای فراگیر،مشخص می کند که چه خط مشیهایی باید بلافاصله عملی گردند و چه خط مشیهایی باید به مرور زمان به انجام رسند.بعبارت دیگر ،خط مشیهای فراگیر،تعیین کننده زمان مناسب تری است که باید خط مشیها در ان زمان اجرا گردند.در خط مشیهای فراگیر رابطه بین زمان مورد نیاز و تحقق هدفها سنجیده می شود و اولویت زمانی خط مشیها تعیین می گردد.در این راه مسائلی مانند حساسیتهای سیاسی،بحرانی بودن اوضاع اجتماعی،احتیاج فوری به براوردن یک نیاز و اماده نبودن جامعه برای پذیرش بعضی از مسائل،بر مهلت زمانی خط مشیها و اولویت انها تاثیر می گذارد.
4-تعیین میزان ریسک پذیری(قبول ریسک):این جنبه از خط مشیهای فراگیر،میزان مخاطره و ریسکی را که در خط مشیای عمومی می تواند مورد قبول باشد،معین می سازد.این خصوصیت خط مشی به تصمیم گیرندگان کمک می کند تا میزان معقول ریسک را در خط مشیهای مورد نظر خود در یابند.مسلما خط مشیهایی که تغییرات عمده ای را در بر دارند،نسبت به خط مشیهایی که هدفشان تغییرات جزئی است،مخاطره بیشتری را به دنبال خواهند داشت.
5-تعیین حدود جزیی یا کلی بودن تغییرات در خط مشی:این جنبه از خط مشی فراگیر که با خصوصیت قبلی مرتبط است،در تعیین میزان وسعت و تغییرات،عمق تغییرات و زمان انها خلاصه می شود. در این جزء از خط مشی فراگیر تصمیم گیرندگان در می یابند که میزان تغییر در خط مشیهای مورد نظر،از سه جنبه فوق،باید در چه حدی باشد.همانطور که قبلا اشاره شد،هر قدر میزان متغییر بودن خط مشی بالا باشد ریسک پذیری ان هم بیشتر خواهد شد:البته ذکر این نکته ضروری است که تغییرات برنامه ریزی شده در خط مشیها،می تواند با حداقل ریسک توام باشد،مثلا استفاده از مطالعات راهنما برای انجام دادن تغییرات عمده در خط مشیها،راهی است که از میزان ریسک،در حد قابل توجهی می کاهد و میزان عملی بودن تغییرات را روشن می سازد.
6-تعیین میزان جامع یا محدود بودن خط مشی:همانطور که از عنوان این خصوصیت خط مشی فراگیر بر می اید این جزءتعیین کننده میزان وسعت و محدودیت جط مشیهای عمومی در موارد و وضعیتهای گوناگون است،بعنوان مثال یک خط مشی که با موضوع رفاه اجتماعی سروکار دارد،نسبت به خط مشی دیگری که درباره بازآموزی است،از وسعت و جامعیت بیشتری برخوردار است.باید یادآور شد خط مشی ای که جامع تر و وسیعتر باشد،لزوما از سایر خط مشیها،مهمتر به شمار نمی اید
• 7-گرایش به تعادل یا جهش در خط مشی:سوالی که در این جنبه از خط مشی فراگیر بدان پاسخ داده می شود این است که خط مشیهای عمومی در نیل به اهدافشان،تا چه حدی باید جهشی یا برعکس،متعادل و تدریجی عمل نمایند به عنوان مثال در صورتی که تغییرات بنیادی،ضمن یک خط مشی جامع مورد نظر باشد بطور متعادلو تدریجی بهتر به نتیجه رسیددر حالیکه در خط مشیهای محدود،روش جهشی قابلیت عمل بیشتری را داراست.
• 8-طراحی پیش فرضهای مربوط به آینده:مسلما وضعیت فعلی قابل تعمیم به بسیاری از شرایط آتی نخواهد بود و خط مشیهای آینده باید خصوصیات خاص زمانی خود را داشته باشد. در این وجه از خط مشی فراگیر پیش فرضهایی که در مورد آینده طراحی شده است وخط مشیهای عمومی که باید از آنها تبعیت کنند مشخص می گردند.
• 9-ایجاد بنیادهای نظری برای خط مشیها:خط مشیهای قراگیر می توانند در برگیرنده بنیادهای نظری خط مشیهای عمومی باشند.نظریه های سیاسی،تئوریهای مدیریت،تئوریهای رفتاری وسایر تئوریهای مربوط،می تواننداساس نظری خط مشیهای عمومی را تشکیل دهند ودر خط مشیهای فراگیر بیان شوند.
• 10-تعیین میزان دستیابی به منابع و امکانات:خط مشیهای فراگیر،گویای منابع وامکاناتی هستند که خط مشیهای عمومی در اختیار خواهند داشت. منابع قابل تخصیص به خط مشیهای عمومی،در این جنبه از خط مشیهای فراگیر معین می گردد و راهنمای تصمیم گیرندگان در انتخابهایشان خواهد بود.
11- تعیین انواع شیوه ها و ابزارهای مورد نیاز خط مشیها:وسائل،ابزارها و شیوه هایی که خط مشیهای عمومی در نیل به اهدافشان،می توانند از آنها بهرمند شوند در این جنبه از خط مشیهای فراگیر،معین می گردد.احصا وتعیین این شیوها و ابزارها،به تصمیم گیرندگان کمک می کند تا روشها و وسایل کارآمد را شناخته،اثار مثبت و منفی هر یک را تشخیص دهند و پس از ارزیابی صحیح در جای خود از آنها استفاده کنند.